Tufkah schreef: 04 jan 2026, 10:14
https://www.groene.nl/artikel/de-vijf-b ... thomas-nys
‘Kants opvatting over vrijheid is typisch zo’n geval dat op het eerste gezicht paradoxaal lijkt, maar bij nadere inspectie heel overtuigend is. Zo vindt Kant dat onze vrijheid mogelijk is omdat we gebonden zijn aan de morele wet, de Categorische Imperatief. Studenten vinden dat raar: wat heeft vrijheid nou te maken met een wet? Wetten beperken onze vrijheid eerder: we willen het liefst 150 rijden op de snelweg, en dat mag dan weer niet. De gangbare opvatting is: als je vrij bent, kun je doen wat je wil doen. Maar dat vindt Kant eerder slaafs en precies een uiting van onvrijheid. Je neemt je verlangens dan voor lief: zij dicteren de weg en jij volgt ze klakkeloos. Echte vrijheid betekent dat je loskomt van je verlangens door op ze te reflecteren, ze te evalueren en indien nodig tegen ze in te gaan. Kant noemt dat autonomie, omdat we zelf kunnen inzien dat we sommige verlangens wel en andere niet mogen nastreven. Dat onthult een dieper soort vrijheid.’
Kant over moraliteit. Je eigen verlangens na streven is slavernij. Zo begrepen leeft een groot deel van de mensen in slavernij. Zijn visie staat dan ook haaks op de ideeën van Neale Donald Walsch die feitelijk zegt: doe maar wat je zelf wil. Ontworstelen aan de slavernij is dan ook ontworstelen aan je verlangens. (de wensnatuur)
Kant stelt nog iets belangrijks:
Kant beantwoordt de vraag “hoe is kennis mogelijk” door het hele idee om te draaien. Net als Copernicus, die stelde dat niet de zon om de aarde maar de aarde om de zon draait. Zo zei Kant: we richten ons verstand niet naar de werkelijkheid, de werkelijkheid richt zich naar ons verstand. Daarmee bedoelt hij dat wij een bepaalde structuur opleggen aan de werkelijkheid, die er dus niet als zodanig, in zichzelf in zit. Die structuur maakt deel uit van ons kenapparaat. Wij kunnen de werkelijkheid niet anders zien dan gestructureerd door oorzaak en gevolg. Of gestructureerd in ruimte en tijd. Ruimte en tijd zitten niet daarbuiten, maar hierbinnen, en alle dingen die wij waarnemen hebben die structuur.
De mens ziet de werkelijkheid niet zoals die is, maar zoals de mens
denkt dat die is. We
bedenken de werkelijkheid en denken dat dat de echte werkelijkheid is. En als je in die bedachte werkelijkheid ook nog eens een bedachte God plaatst (of erger, denkt dat je God bent) dan zit je geheel in een eigen sprookjeswereld. En dat noemt men de droomtoestand. Je leeft in een zelf-gedroomde wereld waar je niet uit wenst te ontwaken.
Vrijheid is inderdaad kunnen doen wat je wil doen.
En dat kan dus inderdaad inhouden dat je je verlangens volgt, dat is vrijheid.
Vrijheid gaat hand in hand met verantwoordelijkheid: vrijheid is ook dat je zelf nadenkt of het verstandig is om die verlangens te volgen.
In zoverre ben ik het eens met Kant.
Ik ben het niets eens met jouw vereenvoudigde weergave 'Je eigens verlangen nastreven is slavernij' en 'ontworstelen aan de slavernij is ontworstelen aan je verlangens'. want als je daar nee bewuste afweging in hebt gemaakt, is dat geen slavernij.
Door het laatste geef je aan Kant niet te begrijpen.
Wij bedenken de werkelijkheid niet. We maken die op uit waarnemingen.
Maar dit schrijvende, bedenk ik dat we ernstig afdrijven van het onderwerp.
Je kunt niet zeker weten want alles gaat voorbij, maar ik geloof in jou en mij (De Groot)