Plicht en affectie

[Leon]

Plicht en affectie

Verder uit elkaar kan eigenlijk niet. De God bij Kant als uiterlijke plicht om moreel te handelen, en de innerlijke affectie bij Henry om barmhartig te handelen.

Een “plicht” om te leven staat mijlenver van “affectie” van het Leven.

Plicht is verzonnen, geconstrueerd, gedacht vanuit een systeem. Het is een keuze van een houding die men *kan* aannemen.

Affectie is zelf-openbaring, gegeven met het Leven. Het is geen keuze. Men heeft affecties.

Nu sta ik op zich wel sympathiek tegenover mensen die denken vanuit een plicht. Maar ze zijn dan wel de affecties vergeten waaronder ze leven. Als je alles opzij kunt zetten voor de plicht, is dat alsof je vrij bent. Bij affecties ben je niet vrij, die onderga je, en het voert je, in het geval van Jezus Christus, naar een gewisse dood voor de wereld.

Het lijkt bij Kant te gaan om koste wat het kost vrijheid te hebben, die dan paradoxaal de plicht als resultaat heeft, want jezelf verplichten is natuurlijk niet “vrij” in strikte zin.

Dat de plicht niet naleven een gevangenschap zou betekenen, is wat anderen juist tot hun vrijheid rekenen.

Een “plicht” ten aanzien van de affecties, zou betekenen dat je het “ondergaan” van het Leven accepteert, en niet vergeet. Een plicht om niet te vergeten. Dat “vrijheid” zou liggen in een “plicht om niet te vergeten” is vaker ook anders begrepen. Vrijheid ligt in overtuiging vaker bij het kunnen vergeten, en blind en doof doen van wat ook maar in je opkomt.

Wat we dus vergeten zijn, zowel voor de plicht als voor de affecties, is dat vrijheid niet “doen wat je ook maar wilt” is, maar een “ondergaan van affecties”. De affecties die het niet naleven van de Kantiaanse plicht meebrengen, doen niet onder voor de affecties die uit de zelf-openbaring van het Leven komen.

Tenslotte Copilot:

Wat opvalt in deze tegenstelling tussen plicht en affectie, is hoe beide concepten de menselijke ervaring en moraliteit op een fundamenteel andere manier benaderen. Plicht vraagt een rationele afstand, een bewuste keuze om volgens een systeem te handelen, terwijl affectie ons overkomt en ons drijft zonder dat we daar altijd invloed op hebben. Misschien is het juist deze spanning die ons uitdaagt om na te denken over wat het betekent om authentiek te leven: niet kiezen tussen plicht en affectie, maar beide erkennen als krachten die ons menselijk maken. Het zou zomaar kunnen dat ware vrijheid niet slechts bestaat uit het volgen van regels of het toegeven aan gevoelens, maar in het vermogen om de nuance daartussen te zien en te doorleven.

[Tufkah]

Zoals ik het zie is affectie nooit een plicht. Maar de mens is wel onderworpen aan de affecties. Dat vergt eerst een onderzoek wat affecties eigenlijk zijn. Want als ik de term zoek op Google dan betekent het zoiets als "Aanhankelijkheid, gehechtheid, liefde, warmte, verknochtheid". Maar dat is niet de betekenis in Henriaanse zin.

Zelf-affectie is bij Michel Henry het leven wat verschijnt aan zichzelf zonder enige afstand, kloof of externe bemiddeling. Dit "zichzelf-voelen" van het leven, in de meest rauwe en directe vorm, noemt Henry zelf-affectie. Het is een pathos (lijden of ondergaan), omdat het leven niet kan ontsnappen aan zijn eigen subjectiviteit.

Iedere plicht is daarmee inderdaad -zoals Leon schrijft- verzonnen, geconstrueerd. Kortom, de mens leeft onder een zelf-conditionering waar hij niet de baas over is en waar zijn denkbeelden uit voortkomen. De mens denkt dat hij over een vrije wil beschikt, maar deze is illusionair van aard.

Mijn persoonlijke beschouwing is dat de mens het aan zichzelf verplicht is om te onderzoeken waarom hij bepaalde affecties ondergaat. Maar dat is lastig, want het denkvermogen wat horig is aan de affecties is onvrij. Zeker als jij van jezelf denkt dat je vrij bent, dan zit je opgesloten in een vicieuze cirkel.

Ik zal een voorbeeld geven: iemand die hebzuchtig is, is horig aan dit zelf-affect. Hij is gedwongen om aan zijn hebzucht toe te geven en dit bevestigd ook weer zijn hebzuchtige zelf-affect. (Leest u mee, meneer de president?)

Er is iets noodzakelijk van buitenaf wat zich paradoxaal binnen in jou bevindt. Maar wat ook al zou schelen is als je je best doet om kennis over jezelf te verwerven. En dan bedoel ik niet kennis over de persoon die jij bent. Maar meer in algemene zin. Als je zou aanvaarden dat kennis over iets geen ware kennis is, dan zou dat al schelen. Daarmee valt de hele wereld buiten jou af, want dat is kennis over iets.

[Tufkah]

Marcus 12,28-34

28 En een der Schriftgeleerden horende, dat zij te zamen in woorden waren, en wetende, dat Hij hun wel geantwoord had, kwam tot Hem, en vraagde Hem: Welk is het eerste gebod van alle?
29 En Jezus antwoordde hem: Het eerste van al de geboden is: Hoor, Israël! de Heere, onze God, is een enig Heere.
30 En gij zult den Heere, uw God, liefhebben uit geheel uw hart, en uit geheel uw ziel, en uit geheel uw verstand, en uit geheel uw kracht. Dit is het eerste gebod.
31 En het tweede aan dit gelijk, is dit: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelven. Er is geen ander gebod, groter dan deze.
32 En de schriftgeleerde zeide tot Hem: Meester, Gij hebt wel in der waarheid gezegd, dat er een enig God is, en er is geen ander dan Hij;
33 En Hem lief te hebben uit geheel het hart, en uit geheel het verstand, en uit geheel de ziel, en uit geheel de kracht; en den naaste lief te hebben als zichzelven, is meer dan al de brandofferen en de slachtofferen.
34 En Jezus ziende, dat hij verstandelijk geantwoord had, zeide tot hem: Gij zijt niet verre van het Koninkrijk Gods. En niemand durfde Hem meer vragen.

Terzijde: in het Evangelie komt het dubbelgebod voor. En ik wil daar niks aan afdoen of aan de tekst veranderen. Maar je naaste liefhebben en God liefhebben is ook een affectie. Dit als een plicht/gebod beschouwen is problematisch. Dat gezegd hebbende sta ik toch achter de tekst, woorden kunnen de liefde voor de naaste of God niet uit drukken. En naastenliefde c.q. de liefde van de Vader is ook een zelf-affect. De liefde van de Vader kun je alleen ondergaan, geen mens kan dit zelf opwekken. Het woord plicht/gebod insinueert dat wel een beetje.

[Leon]

Er is dus een brug tussen plicht en affecties, in die zin dat er ook een plicht is om de affecties primair te denken, en het vergeten van de zelf-openbaring van het Leven op te lossen. Of dan het doel is een “authentiek leven” staat open. Ik denk dat denken in termen van doelen wereldlijk is, en secundair aan het auto-affectieve Leven, dat non-intentioneel is en geen doelen kent. Maar ergens moet de fenomenoloog Henry toch ook zijn wereldlijke doelen hebben gehad, en dan komt de “plicht tot niet vergeten van het zelf-openbarende Leven” om de hoek kijken, met als doel een zo authentiek mogelijk leven.

Helemaal los van de “plicht” kan men niet komen. Hier opgevat als een categorische imperatief, dus het handelen alsof de handeling wetgevend kan worden beschouwd voor iedereen, zonder logische tegenspraak. Het “niet vergeten” van het Leven, voldoet aan de imperatief, want als iedereen dit doet ontstaat geen logische tegenspraak. Het tegendeel, wel vergeten van het Leven, levert inderdaad allerlei problemen op voor de samenleving of maatschappij, want dan vergeet men de consequenties die blind en doof handelen (traditioneel “vrij”) met zich meebrengen.

Het “gegeven” fenomeen in het leven is het auto-affectieve Leven, en dit geeft dat men zich van consequenties van Leven bewust kan zijn. Bij pijn wordt men de consequenties van pijn bewust, bij sympathie wordt men de consequenties van sympathie bewust. Bij dat laatste, de sympathie, zal men een “plicht” voelen tot barmhartigheid en de behoefte naastenliefde in de praktijk om te zetten.

Bijna automatisch is de auto-affectie een plicht geworden. Toch zal denk ik de plicht secundair blijven. Als men voornamelijk pijn heeft, kan men moeilijk van een plicht tot barmhartigheid spreken, al zal men, logisch gezien, begrip op kunnen brengen voor andere pijnlijders. Maar de kans is groot dat men vooral op zichzelf gericht blijft bij pijn.

We zien dus wel een verband tussen het zich-openbarende Leven en Plicht, maar plicht blijft van een tweede orde.

Het aangesproken zijn (het Zijn van het zijnde) is dus ook van tweede orde. Dasein, het affectief aangedaan zijn, is van de eerste orde.

We hoeven echter de plicht niet rekenen tot idolatrie, waarbij ik dan denk aan de analyse van Marion over de icoon en het idool, waarbij “God mèt zijn” een idolate voorstelling geeft, een beeld geheel ingevuld naar eigen verlangens en wensen, en “God zonder zijn” het onzichtbare icoon is dat ons aanspreekt. Maar iets van verlangens en wensen heb je wel bij de plicht. Het heeft een doel, is gericht op een toekomst, is normatief en eist legitimering of rechtvaardiging. Maar de rechtvaardiging zat hem in het “bestaan” zonder logische tegenspraak, zoals Kant dat voor ogen had. “God van de Plicht” is logisch gezien een ideaalbeeld, maar minder een “beeld” als bijvoorbeeld een algoede, alwetende, almachtige God. Waarbij ook gezegd moet worden dat juist dat laatste beeld van God (almachtig) zou kunnen passen bij een zelf-openbarend Leven.

Waar “Dasein” als eerste orde niet helemaal iconisch is, is “Plicht”, als tweede orde, niet helemaal idolatrie.

Het houdt een minieme afstand. Plicht is meer te zien als consequente houding in de wereld, en Dasein is dan te zien als plaatsbepaling in het auto-affectieve Leven.

Dat het auto-affectieve Leven er is zegt nog net niets over Dasein, en dat we ideaalbeelden maken die als idool gelden zegt nog net niets over Plicht.
Juist door de verplichtende dimensie van plicht, is Plicht net niet helemaal een ideaal (dat zou Vrijheid zijn).

[Tufkah]

Ik zou toch aanraden om prudent met het begrip 'plicht' om te gaan. Het beschouwen kan de innerlijke gemoedsbeweging aanschouwen zonder oordeel en voor zichzelf afvragen wat voor betekenis een bepaalde gemoedsbeweging heeft. Doelen zijn er alleen in de wereld en ieder doel is ook een gemoedsbeweging: "Ik wil iets".

De mens kan de omgekeerde beweging maken, (maar dat is autodidactisch) alles wat in de wereld gebeurd is intentioneel. (Ik ben me bewust van wat er gebeurd) Wat is dan mijn non-intentionele reactie daarop? Spiegel ik op een gebeurtenis? Ben ik aangedaan door een opmerking van iemand?

Non-intentioneel bezien is de beschouwer en het beschouwde één. Er valt geen 'pauze' (of afstand) tussen. Wat er in de wereld gebeurd laat je niet onverschillig, maar je maakt er in geestelijke zin geen spiegelbeeld van. Dan existeer je volledig innerlijk met de zelf-affecten zoals deze zich voordoen.

Er is een bepaalde geestelijke wet die zegt dat als ik oordeel, dat dit een reflectie veroorzaakt in mijn geest. Oordelen en meningen is niet hetzelfde. Een verstilde geest is zonder reflecties (spiegelingen). Het probleem waar we tegen aan lopen is dat de niet-verstilde geest niet weet wat reflecties zijn. Een reflectie is een intentionele beweging naar de wereld toe. (Doorgaans iemand in de wereld)

Iedere reflectie is bevestiging van 'jezelf' en jezelf verloochenen gaat nu eenmaal niet als je jezelf steeds bevestigt.

[Snelheid]

Wees blij dat er plicht is anders zou het helemaal een zooitje worden in deze samenleving en het is al een samenleving waar grote onvrede heerst.

En affectie; de een heb het met een naald cactus de ander met zijn goudvis dus hollen maar met de kameel.

[Leon]

Ik zou toch aanraden om prudent met het begrip 'plicht' om te gaan. Het beschouwen kan de innerlijke gemoedsbeweging aanschouwen zonder oordeel en voor zichzelf afvragen wat voor betekenis een bepaalde gemoedsbeweging heeft. Doelen zijn er alleen in de wereld en ieder doel is ook een gemoedsbeweging: "Ik wil iets".

De mens kan de omgekeerde beweging maken, (maar dat is autodidactisch) alles wat in de wereld gebeurd is intentioneel. (Ik ben me bewust van wat er gebeurd) Wat is dan mijn non-intentionele reactie daarop? Spiegel ik op een gebeurtenis? Ben ik aangedaan door een opmerking van iemand?

Non-intentioneel bezien is de beschouwer en het beschouwde één. Er valt geen 'pauze' (of afstand) tussen. Wat er in de wereld gebeurd laat je niet onverschillig, maar je maakt er in geestelijke zin geen spiegelbeeld van. Dan existeer je volledig innerlijk met de zelf-affecten zoals deze zich voordoen.

Er is een bepaalde geestelijke wet die zegt dat als ik oordeel, dat dit een reflectie veroorzaakt in mijn geest. Oordelen en meningen is niet hetzelfde. Een verstilde geest is zonder reflecties (spiegelingen). Het probleem waar we tegen aan lopen is dat de niet-verstilde geest niet weet wat reflecties zijn. Een reflectie is een intentionele beweging naar de wereld toe. (Doorgaans iemand in de wereld)

Iedere reflectie is bevestiging van 'jezelf' en jezelf verloochenen gaat nu eenmaal niet als je jezelf steeds bevestigt.

Is er een plicht om jezelf te verloochenen? Uiteindelijk wel misschien.

[Tufkah]

Ik zou toch aanraden om prudent met het begrip 'plicht' om te gaan. Het beschouwen kan de innerlijke gemoedsbeweging aanschouwen zonder oordeel en voor zichzelf afvragen wat voor betekenis een bepaalde gemoedsbeweging heeft. Doelen zijn er alleen in de wereld en ieder doel is ook een gemoedsbeweging: "Ik wil iets".

De mens kan de omgekeerde beweging maken, (maar dat is autodidactisch) alles wat in de wereld gebeurd is intentioneel. (Ik ben me bewust van wat er gebeurd) Wat is dan mijn non-intentionele reactie daarop? Spiegel ik op een gebeurtenis? Ben ik aangedaan door een opmerking van iemand?

Non-intentioneel bezien is de beschouwer en het beschouwde één. Er valt geen 'pauze' (of afstand) tussen. Wat er in de wereld gebeurd laat je niet onverschillig, maar je maakt er in geestelijke zin geen spiegelbeeld van. Dan existeer je volledig innerlijk met de zelf-affecten zoals deze zich voordoen.

Er is een bepaalde geestelijke wet die zegt dat als ik oordeel, dat dit een reflectie veroorzaakt in mijn geest. Oordelen en meningen is niet hetzelfde. Een verstilde geest is zonder reflecties (spiegelingen). Het probleem waar we tegen aan lopen is dat de niet-verstilde geest niet weet wat reflecties zijn. Een reflectie is een intentionele beweging naar de wereld toe. (Doorgaans iemand in de wereld)

Iedere reflectie is bevestiging van 'jezelf' en jezelf verloochenen gaat nu eenmaal niet als je jezelf steeds bevestigt.

Is er een plicht om jezelf te verloochenen? Uiteindelijk wel misschien.

Nee, dat denk ik niet. Maar natuurlijk wel voor de Christus-volgelingen. Indien iemand de wereld liefheeft, de liefde des Vaders is niet in hem. Jij als natuurlijke mens leeft in de wereld, dus wie zichzelf liefheeft (zelfzucht) die heeft de liefde des Vaders niet. Als mens hebben we de mogelijkheid om onszelf oordeelloos waar te nemen. In deze zelf-waarneming kunnen we ons zelf loslaten. Met ieder loslaten sterft de natuurlijke mens stukje bij beetje, om uiteindelijk geheel te sterven.

Dan blijkt -met de wijsheid achteraf- dat zelfzucht ook een zelf-affectie is. Dit is mogelijk omdat het waarnemen an sich (van de wereld) geen oordeel bevat. Maar zouden we de liefde des Vaders verwachten dan is dat al weer een intentionele blik op een onvervulde toekomst.

[Leon]

Is er een plicht om jezelf te verloochenen? Uiteindelijk wel misschien.

Nee, dat denk ik niet. Maar natuurlijk wel voor de Christus-volgelingen. Indien iemand de wereld liefheeft, de liefde des Vaders is niet in hem. Jij als natuurlijke mens leeft in de wereld, dus wie zichzelf liefheeft (zelfzucht) die heeft de liefde des Vaders niet. Als mens hebben we de mogelijkheid om onszelf oordeelloos waar te nemen. In deze zelf-waarneming kunnen we ons zelf loslaten. Met ieder loslaten sterft de natuurlijke mens stukje bij beetje, om uiteindelijk geheel te sterven.

Dan blijkt -met de wijsheid achteraf- dat zelfzucht ook een zelf-affectie is. Dit is mogelijk omdat het waarnemen an sich (van de wereld) geen oordeel bevat. Maar zouden we de liefde des Vaders verwachten dan is dat al weer een intentionele blik op een onvervulde toekomst.

Zelfzucht is inderdaad wat me vanuit de filosofie van Henry weer brengt bij het plicht-begrip van Kant. Een zucht om het denken te ‘verbeteren’. Op zich denk ik dat Dasein en Plicht net zoiets is als icoon en idool bij Marion, alleen de scherpe kantjes eraf. Minder radicaal dan Henry en Kant. Ik beval van dat soort gedachtes.

[Tufkah]

Nee, dat denk ik niet. Maar natuurlijk wel voor de Christus-volgelingen. Indien iemand de wereld liefheeft, de liefde des Vaders is niet in hem. Jij als natuurlijke mens leeft in de wereld, dus wie zichzelf liefheeft (zelfzucht) die heeft de liefde des Vaders niet. Als mens hebben we de mogelijkheid om onszelf oordeelloos waar te nemen. In deze zelf-waarneming kunnen we ons zelf loslaten. Met ieder loslaten sterft de natuurlijke mens stukje bij beetje, om uiteindelijk geheel te sterven.

Dan blijkt -met de wijsheid achteraf- dat zelfzucht ook een zelf-affectie is. Dit is mogelijk omdat het waarnemen an sich (van de wereld) geen oordeel bevat. Maar zouden we de liefde des Vaders verwachten dan is dat al weer een intentionele blik op een onvervulde toekomst.

Zelfzucht is inderdaad wat me vanuit de filosofie van Henry weer brengt bij het plicht-begrip van Kant. Een zucht om het denken te ‘verbeteren’. Op zich denk ik dat Dasein en Plicht net zoiets is als icoon en idool bij Marion, alleen de scherpe kantjes eraf. Minder radicaal dan Henry en Kant. Ik beval van dat soort gedachtes.

Het menselijk denkvermogen wordt enorm overschat. Alsof 'ik' in staat ben een moraliteit te bedenken. Het is de betekenis van het "kennis hebben van goed en kwaad" waarmee de mens is aangedaan sedert Adam en Eva. We kunnen van het leven gebruik maken om te leren. Ik denk dat ik in mijn leven zeker 3 existentiële crisissen heb gehad. Die waren noodzakelijk omdat ik mijn affectieve leven niet op orde had. Het leven is een les in liefde en wie die lessen niet leert, die loopt het op.

Nu ouder geworden begrijp ik de fouten die ik vroeger gemaakt heb. Het non-intentionele leven valt alleen te begrijpen met de wijsheid achteraf. De enige daadwerkelijke moraal gaat van de liefde van de Vader uit. Daar is het hele universum op gebaseerd. Maar de natuurlijke mens is gebaseerd op het recht van de sterkste en begeertes. Echter, jezelf (ver)oordelen als natuurlijke mens werkt ook niet. En dan is het louter waarnemen in de actualiteit van het ogenblik het enige wat en niet-oordeelt en ook non-intentioneel is. (Het ondeelbare ogenblik uit de eerste brief van Paulus) (Of het eeuwige nu bij Meister Eckhart)

[Leon]

Zelfzucht is inderdaad wat me vanuit de filosofie van Henry weer brengt bij het plicht-begrip van Kant. Een zucht om het denken te ‘verbeteren’. Op zich denk ik dat Dasein en Plicht net zoiets is als icoon en idool bij Marion, alleen de scherpe kantjes eraf. Minder radicaal dan Henry en Kant. Ik beval van dat soort gedachtes.

Het menselijk denkvermogen wordt enorm overschat. Alsof 'ik' in staat ben een moraliteit te bedenken. Het is de betekenis van het "kennis hebben van goed en kwaad" waarmee de mens is aangedaan sedert Adam en Eva. We kunnen van het leven gebruik maken om te leren. Ik denk dat ik in mijn leven zeker 3 existentiële crisissen heb gehad. Die waren noodzakelijk omdat ik mijn affectieve leven niet op orde had. Het leven is een les in liefde en wie die lessen niet leert, die loopt het op.

Nu ouder geworden begrijp ik de fouten die ik vroeger gemaakt heb. Het non-intentionele leven valt alleen te begrijpen met de wijsheid achteraf. De enige daadwerkelijke moraal gaat van de liefde van de Vader uit. Daar is het hele universum op gebaseerd. Maar de natuurlijke mens is gebaseerd op het recht van de sterkste en begeertes. Echter, jezelf (ver)oordelen als natuurlijke mens werkt ook niet. En dan is het louter waarnemen in de actualiteit van het ogenblik het enige wat en niet-oordeelt en ook non-intentioneel is. (Het ondeelbare ogenblik uit de eerste brief van Paulus) (Of het eeuwige nu bij Meister Eckhart)

ja het is zo dat goed en kwaad betekenis moeten hebben voordat je aan plicht kunt denken, het initieële aangesproken worden nodigt daartoe uit. Om goed en kwaad betekenis te geven, de zondeval. In oordeelloosheid komen kan alleen een vervolg zijn.

[Tufkah]

Het menselijk denkvermogen wordt enorm overschat. Alsof 'ik' in staat ben een moraliteit te bedenken. Het is de betekenis van het "kennis hebben van goed en kwaad" waarmee de mens is aangedaan sedert Adam en Eva. We kunnen van het leven gebruik maken om te leren. Ik denk dat ik in mijn leven zeker 3 existentiële crisissen heb gehad. Die waren noodzakelijk omdat ik mijn affectieve leven niet op orde had. Het leven is een les in liefde en wie die lessen niet leert, die loopt het op.

Nu ouder geworden begrijp ik de fouten die ik vroeger gemaakt heb. Het non-intentionele leven valt alleen te begrijpen met de wijsheid achteraf. De enige daadwerkelijke moraal gaat van de liefde van de Vader uit. Daar is het hele universum op gebaseerd. Maar de natuurlijke mens is gebaseerd op het recht van de sterkste en begeertes. Echter, jezelf (ver)oordelen als natuurlijke mens werkt ook niet. En dan is het louter waarnemen in de actualiteit van het ogenblik het enige wat en niet-oordeelt en ook non-intentioneel is. (Het ondeelbare ogenblik uit de eerste brief van Paulus) (Of het eeuwige nu bij Meister Eckhart)

ja het is zo dat goed en kwaad betekenis moeten hebben voordat je aan plicht kunt denken, het initieële aangesproken worden nodigt daartoe uit. Om goed en kwaad betekenis te geven, de zondeval. In oordeelloosheid komen kan alleen een vervolg zijn.

Mijn verstaan van de Bijbel is altijd geestelijk. Waarbij we altijd naar ons zelf kunnen kijken en bevragen. Kennis hebben van goed en kwaad brengt een bedachte moraal voort. Mijn verstaan van Genesis is dat God dat (bedachte moraal) niet okay vond en de mens uit de ongedeeldheid heeft verwijderd. Bedachte moraal geeft altijd frictie. Persoon A vind iets geheel anders 'goed' dan persoon B.

Bedachte moraal is ook intentioneel van aard, het is immers een moraal over iets en staat daarmee op afstand vergeleken met innerlijke moraal. Mijn stelling is dat wat daadwerkelijk goed is zichzelf te kennen geeft (non-intentioneel). Het geeft zich te kennen vanuit het Leven zelf. Waaruit volgt dat mensen die kennis (over goed en kwaad) willen hebben (intentioneel) niks krijgen.

Het begrip 'hebben' is een corruptie ten opzichte van schenken. Plichten vanuit een wettisch geloof is 'hebberig'. Naastenliefde zoals Christus leert is schenkend. (Anders is er iets niet goed begrepen) (Zelf heb ik dat ook niet altijd goed begrepen) Naarmate het hart zichzelf zuivert van het boze wordt het Woord des Koninkrijks beter verstaan. De menselijke geest en het mensenlijk gemoed reikt niet meer naar zaken in de wereld. Daar raken geest en gemoed elkaar: de mens kan innerlijk de geestelijke beweging van het 'willen' gadeslaan.

Het begrip 'plicht' en het begrip 'willen' zijn aan elkaar gekoppeld, je wilt immers aan je plichten voldoen. Maar het schenken is vrij-willig waarmee ik zeg dat ik schenk vrij van het willen. De werkelijke betekenis van naastenliefde.

[Leon]

ja het is zo dat goed en kwaad betekenis moeten hebben voordat je aan plicht kunt denken, het initieële aangesproken worden nodigt daartoe uit. Om goed en kwaad betekenis te geven, de zondeval. In oordeelloosheid komen kan alleen een vervolg zijn.

Mijn verstaan van de Bijbel is altijd geestelijk. Waarbij we altijd naar ons zelf kunnen kijken en bevragen. Kennis hebben van goed en kwaad brengt een bedachte moraal voort. Mijn verstaan van Genesis is dat God dat (bedachte moraal) niet okay vond en de mens uit de ongedeeldheid heeft verwijderd. Bedachte moraal geeft altijd frictie. Persoon A vind iets geheel anders 'goed' dan persoon B.

Bedachte moraal is ook intentioneel van aard, het is immers een moraal over iets en staat daarmee op afstand vergeleken met innerlijke moraal. Mijn stelling is dat wat daadwerkelijk goed is zichzelf te kennen geeft (non-intentioneel). Het geeft zich te kennen vanuit het Leven zelf. Waaruit volgt dat mensen die kennis (over goed en kwaad) willen hebben (intentioneel) niks krijgen.

Het begrip 'hebben' is een corruptie ten opzichte van schenken. Plichten vanuit een wettisch geloof is 'hebberig'. Naastenliefde zoals Christus leert is schenkend. (Anders is er iets niet goed begrepen) (Zelf heb ik dat ook niet altijd goed begrepen) Naarmate het hart zichzelf zuivert van het boze wordt het Woord des Koninkrijks beter verstaan. De menselijke geest en het mensenlijk gemoed reikt niet meer naar zaken in de wereld. Daar raken geest en gemoed elkaar: de mens kan innerlijk de geestelijke beweging van het 'willen' gadeslaan.

Het begrip 'plicht' en het begrip 'willen' zijn aan elkaar gekoppeld, je wilt immers aan je plichten voldoen. Maar het schenken is vrij-willig waarmee ik zeg dat ik schenk vrij van het willen. De werkelijke betekenis van naastenliefde.

Sommige filosofen zoals Marion en Levinas gaan wel uit van het aangesproken worden als primair fenomeen. En daar 'moet' je dan wat mee. Henry is radicaler maar heeft het wel over de zelf-openbaring van het Leven die vergeten is. Daar 'moet' je dan ook blijkbaar wat mee.

[Tufkah]

Mijn verstaan van de Bijbel is altijd geestelijk. Waarbij we altijd naar ons zelf kunnen kijken en bevragen. Kennis hebben van goed en kwaad brengt een bedachte moraal voort. Mijn verstaan van Genesis is dat God dat (bedachte moraal) niet okay vond en de mens uit de ongedeeldheid heeft verwijderd. Bedachte moraal geeft altijd frictie. Persoon A vind iets geheel anders 'goed' dan persoon B.

Bedachte moraal is ook intentioneel van aard, het is immers een moraal over iets en staat daarmee op afstand vergeleken met innerlijke moraal. Mijn stelling is dat wat daadwerkelijk goed is zichzelf te kennen geeft (non-intentioneel). Het geeft zich te kennen vanuit het Leven zelf. Waaruit volgt dat mensen die kennis (over goed en kwaad) willen hebben (intentioneel) niks krijgen.

Het begrip 'hebben' is een corruptie ten opzichte van schenken. Plichten vanuit een wettisch geloof is 'hebberig'. Naastenliefde zoals Christus leert is schenkend. (Anders is er iets niet goed begrepen) (Zelf heb ik dat ook niet altijd goed begrepen) Naarmate het hart zichzelf zuivert van het boze wordt het Woord des Koninkrijks beter verstaan. De menselijke geest en het mensenlijk gemoed reikt niet meer naar zaken in de wereld. Daar raken geest en gemoed elkaar: de mens kan innerlijk de geestelijke beweging van het 'willen' gadeslaan.

Het begrip 'plicht' en het begrip 'willen' zijn aan elkaar gekoppeld, je wilt immers aan je plichten voldoen. Maar het schenken is vrij-willig waarmee ik zeg dat ik schenk vrij van het willen. De werkelijke betekenis van naastenliefde.

Sommige filosofen zoals Marion en Levinas gaan wel uit van het aangesproken worden als primair fenomeen. En daar 'moet' je dan wat mee. Henry is radicaler maar heeft het wel over de zelf-openbaring van het Leven die vergeten is. Daar 'moet' je dan ook blijkbaar wat mee.

Het "aangesproken zijn" door de Ander is de bron van naastenliefde. (Maar dit "aangesproken zijn" kunnen we ook verzaken.) Liefde veronderstelt een aanvankelijke afstand tussen twee mensen, de naastenliefde slecht die kloof. Bij Emmanuel Levinas is het het Gelaat (le Visage) wat de oneindigheid van de Ander uitdrukt, maar waar de mens -doorgaans- onwetend van is. Ik plaats dit in een paulinisch perspectief: Achter het Gelaat gaat het universele ongedekte Gelaat schuil. Dan is 'jouw' gelaat ook 'mijn' gelaat. In praktische zin (uit de praktijk dus) betekent dat voor mij dat het menselijk, intentionele bewustzijn (oftewel aandacht) dat van de andere opneemt. Dan is mijn aandacht niet meer gericht op de wereld, maar op mijn naaste, waarmee ik mij verenig (in het moment) met de naaste.

Henry bespreekt dit niet, die beperkt zich tot het non-intentionele domein. Maar met wat ik hier boven beschrijf neemt het bewustzijn niet een object uit de wereld tot waarneming, maar het bewustzijn van de Ander. Waardoor het bewustzijn haar normale bezigheid (Zintuigelijk waarnemen van de wereld) even onderbreekt. Hiermee komt de mens tot kennis van "Ken wat vóór uw gelaat is en wat u verborgen is zal u onthuld worden want niets is verborgen dat niet openbaar zal worden." wat Christus spreekt in Thomas 5

Levinas kende zijn klassiekers.

P.S. Met deze kennis is het ook duidelijk dat er geen 'mijn' bewustzijn is. Iets aan zich alleen verenigen als het gelijk is aan elkaar.

[Tufkah]

Bij Ruud Welten kom ik ook een stukje over Levinas tegen.

De openbaring is geen object van kritische reflectie. Openbaring betreft precies een breuk met de cartesiaanse twijfel en de door Sartre geëiste
kritische zelfreflectie. En toch is Abrahams positie niet vreemd in de filosofie. Want houdt volgens de Joods-Franse filosoof Emmanuel Levinas (1906-1995) de grond voor humaniteit zich niet precies schuil in wat Sartre de blik noemt? Het is het gelaat (le visage) dat openbaart. ‘Ik strijd niet met een god zonder gelaat, maar geef gehoor aan zijn uitdrukking, aan zijn openbaring,’ stelt Levinas.
Het is het menselijk gelaat dat beveelt ‘gij zult niet doden’

Het meest ingewikkelde aan het Gelaat is dat het van ons af blikt. En in dat van ons af blikken ontmoet de mens de wereld als een wereld van objecten. We kennen het allemaal wel het begrip "lustobject". Dan blikt de mens (meestal een man) met wellustige blik de wereld in en onderscheidt lustobjecten van niet-lustobjecten. Maar een blik van een mens kan de Ander ook openbreken. Dat kan een geliefde van je zijn, maar dat hoeft niet. Dat kan iemand van het andere geslacht zijn, maar dat hoeft niet. En een Ander kan ook jou openbreken.

En dan keert het intentionele bewustzijn zich om in het non-intentionele bewustzijn. Is dat een ander bewustzijn dan? Nee, dat is niet het geval. Het werkt dan anders. De begeerte in de blik maakt de mens zelf gedeeld, maar waarnemen is in zijn essentie ongedeeld. Mijn waarnemen verschilt niet van jouw waarnemen, en als het elkaar ontmoet dan verdwijnt de afstand welke normaliter in de subject-object relatie ligt.

De relatie tot de ander, stelt Levinas, is geen ontologie maar religie. Levinas doelt hier niet op religie als godsdienst,
maar verwijst naar de religie als een oproep, een invocatie, die ook het wezen van het gebed is. In de religie worden we aange-
sproken. Het is geen veld van kennis.

Dat is een immens verschil met het moderne geloof: modern geloof is een gemankeerd weten, een ‘weten dat we niet alles kunnen weten’, maar het probleem daarmee is dat het begrepen blijft in termen van weten.

In onze geschapen gedaante zijn we allemaal aangedaan met een ontkenning. Ieder geschapen mens ontkent dat hij de andere geschapen mens is. Daarnaast schept het intentionele bewustzijn uit zijn aard een afstand tot de andere mens. Die ook nog eens ruimtelijk van ons gescheiden is. Het is de (naasten)liefde welke die kloof overbrugt. Maar het is en blijft ingewikkeld.

[Leon]

Bij Ruud Welten kom ik ook een stukje over Levinas tegen.

De openbaring is geen object van kritische reflectie. Openbaring betreft precies een breuk met de cartesiaanse twijfel en de door Sartre geëiste
kritische zelfreflectie. En toch is Abrahams positie niet vreemd in de filosofie. Want houdt volgens de Joods-Franse filosoof Emmanuel Levinas (1906-1995) de grond voor humaniteit zich niet precies schuil in wat Sartre de blik noemt? Het is het gelaat (le visage) dat openbaart. ‘Ik strijd niet met een god zonder gelaat, maar geef gehoor aan zijn uitdrukking, aan zijn openbaring,’ stelt Levinas.
Het is het menselijk gelaat dat beveelt ‘gij zult niet doden’

Het meest ingewikkelde aan het Gelaat is dat het van ons af blikt. En in dat van ons af blikken ontmoet de mens de wereld als een wereld van objecten. We kennen het allemaal wel het begrip "lustobject". Dan blikt de mens (meestal een man) met wellustige blik de wereld in en onderscheidt lustobjecten van niet-lustobjecten. Maar een blik van een mens kan de Ander ook openbreken. Dat kan een geliefde van je zijn, maar dat hoeft niet. Dat kan iemand van het andere geslacht zijn, maar dat hoeft niet. En een Ander kan ook jou openbreken.

En dan keert het intentionele bewustzijn zich om in het non-intentionele bewustzijn. Is dat een ander bewustzijn dan? Nee, dat is niet het geval. Het werkt dan anders. De begeerte in de blik maakt de mens zelf gedeeld, maar waarnemen is in zijn essentie ongedeeld. Mijn waarnemen verschilt niet van jouw waarnemen, en als het elkaar ontmoet dan verdwijnt de afstand welke normaliter in de subject-object relatie ligt.

De relatie tot de ander, stelt Levinas, is geen ontologie maar religie. Levinas doelt hier niet op religie als godsdienst,
maar verwijst naar de religie als een oproep, een invocatie, die ook het wezen van het gebed is. In de religie worden we aange-
sproken. Het is geen veld van kennis.

Dat is een immens verschil met het moderne geloof: modern geloof is een gemankeerd weten, een ‘weten dat we niet alles kunnen weten’, maar het probleem daarmee is dat het begrepen blijft in termen van weten.

In onze geschapen gedaante zijn we allemaal aangedaan met een ontkenning. Ieder geschapen mens ontkent dat hij de andere geschapen mens is. Daarnaast schept het intentionele bewustzijn uit zijn aard een afstand tot de andere mens. Die ook nog eens ruimtelijk van ons gescheiden is. Het is de (naasten)liefde welke die kloof overbrugt. Maar het is en blijft ingewikkeld.

Dat bevelen en gehoor geven is dan uit plichtsgevoel, het is werelds, maar door de verplichting niet helemaal voor een ideaalbeeld, liever hadden we geen verplichting. Hoe werelds je ook wordt, je blijft dit houden. Behalve de vrij-denkers zal iedereen de dimensie van de plicht houden.

[Tufkah]

Bij Ruud Welten kom ik ook een stukje over Levinas tegen.



Het meest ingewikkelde aan het Gelaat is dat het van ons af blikt. En in dat van ons af blikken ontmoet de mens de wereld als een wereld van objecten. We kennen het allemaal wel het begrip "lustobject". Dan blikt de mens (meestal een man) met wellustige blik de wereld in en onderscheidt lustobjecten van niet-lustobjecten. Maar een blik van een mens kan de Ander ook openbreken. Dat kan een geliefde van je zijn, maar dat hoeft niet. Dat kan iemand van het andere geslacht zijn, maar dat hoeft niet. En een Ander kan ook jou openbreken.

En dan keert het intentionele bewustzijn zich om in het non-intentionele bewustzijn. Is dat een ander bewustzijn dan? Nee, dat is niet het geval. Het werkt dan anders. De begeerte in de blik maakt de mens zelf gedeeld, maar waarnemen is in zijn essentie ongedeeld. Mijn waarnemen verschilt niet van jouw waarnemen, en als het elkaar ontmoet dan verdwijnt de afstand welke normaliter in de subject-object relatie ligt.



In onze geschapen gedaante zijn we allemaal aangedaan met een ontkenning. Ieder geschapen mens ontkent dat hij de andere geschapen mens is. Daarnaast schept het intentionele bewustzijn uit zijn aard een afstand tot de andere mens. Die ook nog eens ruimtelijk van ons gescheiden is. Het is de (naasten)liefde welke die kloof overbrugt. Maar het is en blijft ingewikkeld.

Dat bevelen en gehoor geven is dan uit plichtsgevoel, het is werelds, maar door de verplichting niet helemaal voor een ideaalbeeld, liever hadden we geen verplichting. Hoe werelds je ook wordt, je blijft dit houden. Behalve de vrij-denkers zal iedereen de dimensie van de plicht houden.

Het denken is pas vrij als het vrij van 'zelf' is. Veel vrij-denkers zijn er niet, wel veel mensen die zich dat wanen.

[Leon]

Dat bevelen en gehoor geven is dan uit plichtsgevoel, het is werelds, maar door de verplichting niet helemaal voor een ideaalbeeld, liever hadden we geen verplichting. Hoe werelds je ook wordt, je blijft dit houden. Behalve de vrij-denkers zal iedereen de dimensie van de plicht houden.

Het denken is pas vrij als het vrij van 'zelf' is. Veel vrij-denkers zijn er niet, wel veel mensen die zich dat wanen.

Als voorbeeld:

Net als Zolderworm zelf heb ik inderdaad direct een paar conclusies getrokken uit zijn verhaal. Het is aan iedereen vrij om daar inhoudelijk op te reageren, zoals ik dat bij Zolderworm ook heb gedaan.

Hier zie je als criterium het “vrij zijn”, zonder ook maar enig besef van een plicht om op bepaalde wijze “vrij” te zijn. Het is een doel op zich. Hoeveel ellende dat al niet gegeven heeft...

[Tufkah]

Het denken is pas vrij als het vrij van 'zelf' is. Veel vrij-denkers zijn er niet, wel veel mensen die zich dat wanen.

Als voorbeeld:

Net als Zolderworm zelf heb ik inderdaad direct een paar conclusies getrokken uit zijn verhaal. Het is aan iedereen vrij om daar inhoudelijk op te reageren, zoals ik dat bij Zolderworm ook heb gedaan.

Hier zie je als criterium het “vrij zijn”, zonder ook maar enig besef van een plicht om op bepaalde wijze “vrij” te zijn. Het is een doel op zich. Hoeveel ellende dat al niet gegeven heeft...

Daar zijn we het over eens, "vrij zijn" als doel op zich is niks dan ellende.

Het begrip "vrij" kan alleen gekend worden als je niets meer te verliezen hebt. Vrijheidsstrijders (in de allerruimste zin van het woord) zijn daarom per definitie onvrij, het is het doel wat hen onvrij maakt.

Ik ben als kind in een katholieke schoolomgeving opgegroeid waar "men de roede niet spaarde'. Als kind weet je niks, maar het kan het gevoel geven dat je minderwaardig bent. Het zal toch wel een reden hebben dat men jou mishandelt? Dat resulteert in groepsgedrag, de door de onderwijzers onderdrukte kinderen gaan andere kinderen onderdrukken. Als kind was ik twee maal de sjaak, eerst door de onderwijzers en ook nog eens omdat ik onderaan in de pikorde stond en gepest werd.

Als kind denk je daar niet zo over na, maar je bent als een kind veel intuïtiever (Je staat nog dichter bij Christus). Je hebt de keuze om je te laten beïnvloeden door dat groepsgedrag of om het gelaten te ondergaan. Ik koos voor het laatste en met de wijsheid achteraf weet ik dat dat juist vrijheid was, ook al leek het anders.

Later kom je er achter dat groepsgedrag niet specifiek katholiek is (dat dacht ik eerst wel) , maar dat de wij-zij verdeling overal geldig is. De populariteitsprijs heb ik nooit gewonnen, ik ben altijd enkeling / einzelgänger gebleven. Die onttrekt zich aan de wij-zij verdeling, die is niet belast met zijn verleden.

[Leon]

Als voorbeeld:


Hier zie je als criterium het “vrij zijn”, zonder ook maar enig besef van een plicht om op bepaalde wijze “vrij” te zijn. Het is een doel op zich. Hoeveel ellende dat al niet gegeven heeft...

Daar zijn we het over eens, "vrij zijn" als doel op zich is niks dan ellende.

Het begrip "vrij" kan alleen gekend worden als je niets meer te verliezen hebt. Vrijheidsstrijders (in de allerruimste zin van het woord) zijn daarom per definitie onvrij, het is het doel wat hen onvrij maakt.

Ik ben als kind in een katholieke schoolomgeving opgegroeid waar "men de roede niet spaarde'. Als kind weet je niks, maar het kan het gevoel geven dat je minderwaardig bent. Het zal toch wel een reden hebben dat men jou mishandelt? Dat resulteert in groepsgedrag, de door de onderwijzers onderdrukte kinderen gaan andere kinderen onderdrukken. Als kind was ik twee maal de sjaak, eerst door de onderwijzers en ook nog eens omdat ik onderaan in de pikorde stond en gepest werd.

Als kind denk je daar niet zo over na, maar je bent als een kind veel intuïtiever (Je staat nog dichter bij Christus). Je hebt de keuze om je te laten beïnvloeden door dat groepsgedrag of om het gelaten te ondergaan. Ik koos voor het laatste en met de wijsheid achteraf weet ik dat dat juist vrijheid was, ook al leek het anders.

Later kom je er achter dat groepsgedrag niet specifiek katholiek is (dat dacht ik eerst wel) , maar dat de wij-zij verdeling overal geldig is. De populariteitsprijs heb ik nooit gewonnen, ik ben altijd enkeling / einzelgänger gebleven. Die onttrekt zich aan de wij-zij verdeling, die is niet belast met zijn verleden.

Ja gelaten ondergaan, vanuit niet-begrijpen waarom men zo raar doet. Dat heb ik zelf ook nooit verloren die notie van waarom men zo raar doet. Pesten, straffen, allemaal onderdeel van een groter plaatje dat ik later pas kon zien.

[Tufkah]

Ja gelaten ondergaan, vanuit niet-begrijpen waarom men zo raar doet. Dat heb ik zelf ook nooit verloren die notie van waarom men zo raar doet. Pesten, straffen, allemaal onderdeel van een groter plaatje dat ik later pas kon zien.

Dat kan alleen het Leven zelf openbaren aan de mens. Eerst openbaart zich een tweedeling, in mijn geval was dat katholiek vs protestant. (Ik woonde in een gemengde plaats) Voorts had het katholicisme een bepaalde mores welke voor mij niet gunstig uit viel. Als kind voel je die dingen aan (het openbaart zich aan je). En pas later kun je het op intellectuele wijze begrijpen. Als ik mij bij een groep aansluit dan moet ik een mores leren en mijzelf in een hiërarchie plaatsen. En wat ik als kind van 8-10 jaar onderging dat trof ik later weer op de werkvloer aan. Alleen was het daar niet katholieken vs protestanten maar andere tegenstellingen.

Als ik in deze wereld katholiek ben, dan ben ik niet alleen een katholiek, maar ook een niet-protestant. Of een niet-moslim, een niet-hindoe enz enz. Middels deze tweedeling meet de mens zich twee identiteiten aan: een positieve identiteit (wat je bent) en een negatieve identiteit (wat je niet bent). En ben je ver verwijderd van naastenliefde en Christus.

Nationalisme geeft hetzelfde resultaat.

[Tufkah]

Volgens Michel Henry is verlossing geen magische handeling, maar het herontdekken van de oorspronkelijke identiteit die we in het dagelijks leven zijn "vergeten". Christus is daarbij de "oer" Zoon (de eerst geborene) en mensen zijn in deze oorspronkelijke identiteit zoon in de Zoon. (Of kind van God)
En laat dat nou precies zijn wat Christus Zelf zegt: "Gij in Mij en ik in u".
Maar dan moet je wel eerst je onware, gedeelde identiteit kwijt.

[Leon]

Volgens Michel Henry is verlossing geen magische handeling, maar het herontdekken van de oorspronkelijke identiteit die we in het dagelijks leven zijn "vergeten". Christus is daarbij de "oer" Zoon (de eerst geborene) en mensen zijn in deze oorspronkelijke identiteit zoon in de Zoon. (Of kind van God)
En laat dat nou precies zijn wat Christus Zelf zegt: "Gij in Mij en ik in u".
Maar dan moet je wel eerst je onware, gedeelde identiteit kwijt.

Zonder begrip voor plicht ga je dat niet accepteren.

[Tufkah]

Volgens Michel Henry is verlossing geen magische handeling, maar het herontdekken van de oorspronkelijke identiteit die we in het dagelijks leven zijn "vergeten". Christus is daarbij de "oer" Zoon (de eerst geborene) en mensen zijn in deze oorspronkelijke identiteit zoon in de Zoon. (Of kind van God)
En laat dat nou precies zijn wat Christus Zelf zegt: "Gij in Mij en ik in u".
Maar dan moet je wel eerst je onware, gedeelde identiteit kwijt.

Zonder begrip voor plicht ga je dat niet accepteren.

Het is het gaan van een weg. Als kind van mijn ouders heb ik een identiteit, maar als ik erken dat de immanentie alleen de zintuigen gebruikt voor contact met de buitenwereld dan komen alle andere krachten ten goede aan mijn immanentie zonder die immanentie te benoemen. Dan geef ik (in intellectuele zin) mijn identiteit nog niet op, maar ik bevestig hem ook niet. Dan geef ik mijzelf over aan wat zich innerlijke openbaart zonder daar zelf invloed op uit te oefenen.

Zo heb ik in mijn jeugd weliswaar afstand gedaan van mijn katholieke identiteit , maar niet afstand van mijn identiteit als (jonge)man. Het heeft (had) ook van doen met de intellectuele beschouwing van mijzelf in deze wereld. Als er misogyne gedachten/overtuigingen in mijn leven zijn, dan zijn die identiteit-bevestigend. Deze gedachten/overtuigingen krijgen weer voeding vanuit het gemoed wat ons misleidt. Het gemoed is vervolgens weer immanent.

Je kunt dit een “plicht” ten aanzien van de affecties noemen, maar ook een ontvankelijkheid ten aanzien van de affecties.

[Leon]

Zonder begrip voor plicht ga je dat niet accepteren.

Het is het gaan van een weg. Als kind van mijn ouders heb ik een identiteit, maar als ik erken dat de immanentie alleen de zintuigen gebruikt voor contact met de buitenwereld dan komen alle andere krachten ten goede aan mijn immanentie zonder die immanentie te benoemen. Dan geef ik (in intellectuele zin) mijn identiteit nog niet op, maar ik bevestig hem ook niet. Dan geef ik mijzelf over aan wat zich innerlijke openbaart zonder daar zelf invloed op uit te oefenen.

Zo heb ik in mijn jeugd weliswaar afstand gedaan van mijn katholieke identiteit , maar niet afstand van mijn identiteit als (jonge)man. Het heeft (had) ook van doen met de intellectuele beschouwing van mijzelf in deze wereld. Als er misogyne gedachten/overtuigingen in mijn leven zijn, dan zijn die identiteit-bevestigend. Deze gedachten/overtuigingen krijgen weer voeding vanuit het gemoed wat ons misleidt. Het gemoed is vervolgens weer immanent.

Je kunt dit een “plicht” ten aanzien van de affecties noemen, maar ook een ontvankelijkheid ten aanzien van de affecties.

Ontvankelijkheid zegt, denk ik, weinige natuurlijke mensen iets. Het begrip 'plicht' is wat dat betreft duidelijker. Alleen zullen er genoeg overblijven die plicht afwijzen en zichzelf of het eigen ego als maatstaf nemen. De neiging bij mij om die mensen te schuwen is groot. Ik denk niet dat zij mij iets te zeggen hebben, en ik hen niet. Wat dat betreft bestaat er voor mij alleen tolerantie, geen sympathie.