Tufkah schreef: 20 dec 2025, 17:18
In het vet-gemaakte heb jij een andere notie van 'waarheid' dan mystici. Jouw notie van waarheid is gebaseerd op consensus. Waar je aan voorbij gaat is dat niet-mystici waarheid in het geheel niet kunnen toetsen op waarheid (de daaropvolgende zin).
Niet op consensus, maar op openbaring. En openbaring kun je toetsen op consistentie, universaliteit, historiciteit en in ons geval ook apostoliciteit. We kunnen nooit zeker weten wat waar is, maar wel wat níét waar kan zijn, namelijk hetgeen tegen de logica ingaat. En daar de waarheid gekend wil worden en mensen uit alle culturen en tijden trekt, zal zij inderdaad binnen een wereldwijde gemeenschap door de eeuwen heen bewaard, verkondigd en uitgediept worden.
Dat mystieke en andersoortige ervaringen een bepaalde consistentie in zich dienen te dragen, daar ben ik het geheel mee eens. Maar ook hier lees ik jouw toevoeging "bekend binnen de kerk". Een mystieke ervaring , daar gaat de kerk in het geheel niet over. Een mystieke ervaring van een mens die nog nooit van Bijbel, God of kerk heeft gehoord is net zo goed een mystieke ervaring. Wat er zich tussen mens en God zich afspeelt , dat onttrekt zich aan alle wereldse instituties. En daarmee ook aan de kerk.
In beginsel is dat waar, omdat God niet aan de kerk gebonden is en dus ook buiten de kerk mensen naar Christus kan leiden. Maar de dood en verrijzenis van Christus vervult wel alle mystiek en alle waarheid. Hij is de bron van alle mystieke ervaringen, dus hoe meer je je met Hem verenigd, hoe meer je gaat begrijpen van wat voor anderen nog in mist gehuld is.
Toekomstige reizigers wordt de weg gewezen. Zij spreken vanuit ervaring-theologie. Die ervaring is de éénwording met God. Dat conflicteert met dogma van welke soort dan ook.
Als God eeuwig is, dan zijn openbaringen over wie en wat Hij is onvermijdelijk ook eeuwig. Als jij bijvoorbeeld schrijft dat de mystieke ervaring de eenwording met God is, dan is dat voor jou al dogmatisch, omdat je er vanuit gaat dat dat morgen, over een jaar en over een eeuw nog steeds waar zal zijn. Dogma's zijn dus geen beperkende tralies voor het denken of ervaren, maar wijzen juist de weg naar een vrije, liefdevolle omgang met God en elkaar. Net zoals de fundamentele spelregels bij het voetbal niet het vrije spel beperken, maar juist mogelijk maken.
Bijvoorbeeld de kerk kent het dogma van de drie personen. Iemand (Meister Eckhart) die geworteld was in de katholieke traditie en die ook bekend moet zijn geweest met de katholieke dogma, die verwierp (impliciet) het dogma van de drie personen. Het kerkelijk dogma van de drie personen is een positieve uitspraak over God welke in tegenspraak is met het door mij geciteerde gedeelte uit de Cathechismus van de Katholieke Kerk:
[...]
Als we ons spreken (zonder ophouden) moeten zuiveren van beelden, waarom is er dan het dogma van de drie personen? Personen dragen immers een beeld met zich mee. De ene persoon draagt een ander 'masker' dan de andere. (In het Latijn betekent persona oorspronkelijk een masker (van een toneelspeler) en werd het later gebruikt voor de rol die gespeeld werd, het personage, de persoonlijkheid of de sociale rol die iemand in het openbaar aannam. )
Het begrip 'personen', of het oosterse 'hypostasen', is nu eenmaal het beste woord wat we hebben om het diepe geheim van de Drie-eenheid of Triniteit zo volledig mogelijk aan te duiden. We beweren ook niet dat daarmee heel het mysterie wordt omvat, dat God precies is zoals wij drie personen voor ons zien. Maar als we in onszelf kijken, hoe wij als personen handelen, spreken en liefhebben, dan herkennen wij daarin het meest wie God in drievoud voor ons is. Het wezen van God zelf blijft echter voor ons een mysterie, waarin ook dit spreken van ons inderdaad tekort schiet. Maar het is in elk geval voor nu voldoende om een belangrijke openbaring van Hem te begrijpen.
Wij mensen spelen een rol en we zijn bekend met de rol die we spelen in dit leven. De rol die God speelt is aan ons mensen onbekend (negatieve theologie) , God een rol toekennen is positieve theologie. Hetgeen weer wat anders is dan "God een rol laten spelen in jouw leven". (Overdrachtelijke zin)
Hoeveel dogma's we ook mogen hebben, ze vallen in het niets vergeleken bij wat we níét weten. Maar als we God werkelijk zoveel mogelijk willen leren kennen en liefhebben, dan ontkomen we niet aan een betrouwbare openbaring die ook morgen waar is en ook gisteren waar was. En dan kan niet iedereen evenveel gelijk hebben, maar alleen zij die deze openbaring volgen en uitdiepen.